Darowizna samochodu firmowego wykupionego z leasingu

Leasing od lat jest najchętniej wybieraną formą finansowania inwestycji w firmach. Przedsiębiorcy preferują go przed kredytem bankowym oraz dotacjami z UE. Dlaczego? Korzyści przemawiających za leasingiem jest wiele, to m.in. szybkość decyzji i mniej formalności w porównaniu do starań o kredyt oraz najwyższa – wśród pozostałych – tarcza podatkowa. Do tego dochodzi darowizna samochodu, którą warto uwzględnić już na etapie zamawiania leasingu choć nie w każdym przypadku może być zastosowana.

Magnesem przyciągającym właścicieli firm do leasingu jest możliwość korzystnego wykupu leasingowanej rzeczy, np. samochodu. Po zapłaceniu ostatniej raty leasingu operacyjnego wystarczy uiścić kwotę wykupu (często tylko 1 proc. wartości początkowej) a leasingowany przedmiot przechodzi na własność firmy lub do majątku osobistego. Od właściciela zależy czy zaliczy wykupiony samochód do majątku firmy, czy przeznaczy go na cele prywatne.

Nie wszystkie firmy jednak mają ten wybór!

Kto może wykupić auto z myślą o darowiźnie po leasingu?

Wyboru nie mają i nie miały spółki prawa handlowego (spółki z o.o., spółki komandytowe, spółki jawne, spółki akcyjne, proste spółki akcyjne). W ich przypadku wchodzi tylko wykup do majątku firmowego. Oznacza to, że nie mogą one przeznaczyć przedmiotu leasingu po wykupie na cele prywatne np. prezesa firmy. Taki samochód jest własnością firmy i koniec. Może ona go jedynie sprzedać na rynku wtórnym np. owemu prezesowi.

Jedyną grupą przedsiębiorców, która może myśleć o darowiźnie samochodu wykupionego z leasingu są przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą oraz spółki cywilne.

Leasing a darowizna – trzeba zrozumieć kontekst prawny!

Do końca 2021 r. obowiązywały przepisy, które każdemu nabywcy wykupionego z leasingu pojazdu pozwalały na jego dalszą odsprzedaż bez konieczności płacenia podatku dochodowego z takiej transakcji. Warunkiem była jedynie konieczność odczekania pełnych 6 miesięcy od daty jego nabycia (daty wykupu samochodu do majątku prywatnego). Osoba prowadząca JDG, która nie „wpisała” auta na stan swojej firmy po jego wykupie, lecz przekazała go na swoje cele prywatne, mogła więc go sprzedać po pół roku i nie płacić od tego podatku PIT. Tak korzystne rozwiązanie obowiązywało do końca 2021 roku. Sytuację bowiem zmieniła reforma Polskiego Ładu.

Nie zabroniła ona jednak wykupu prywatnego os. fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą. Nadal możne ona wykupić auto do majątku prywatnego. Jednak za późniejszą sprzedaż poleasingowego auta musi zapłacić podatek od dochodu uzyskany z tej sprzedaży. Daniny dla państwa uniknie jedynie czekając ze sprzedażą aż 6 lat od wycofania samochodu z firmy. To długo! Wielu przedsiębiorców zastanawia się zatem czy leasing auta nadal się opłaca. Krótka odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak! Jest bowiem rozwiązanie, które pozwala uniknąć podatku i czekania na to aż 6 lat.

Darowizna samochodu wykupionego z leasingu – czy to możliwe?

Znowelizowana ustawa o PIT stanowi, że przychód ze sprzedaży rzeczy ruchomej (np. auta), wykupionej do majątku osobistego, będzie uznany za przychód z działalności gospodarczej, jeżeli między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym rzecz ta zostanie wycofana z firmy, a dniem jej zbycia nie upłynie sześć lat.

Ustawodawca pozostawił jednak furtkę – sprzedaż bez podatku poleasingowego auta jest możliwa. Ta furtka to darowizna samochodu wykupionego z leasingu.

Należ jednak zaznaczyć, że furtka ta, w swojej optymalnej, najbardziej korzystnej wersji będzie mogła być zastosowana jedynie do końca 2026 r. Projekt zmian przepisów w podatku PIT/CIT UD116, które najprawdopodobniej zaczną obowiązywać z początkiem roku 2027, zakłada bowiem, że będzie ona mniej atrakcyjna choć nadal możliwa, jeśli cierpliwie odczekamy 3 lata. To nadal o połowę krócej niż odczekanie 6 lat!

Na czym polega darowizna samochodu wykupionego z leasingu?

Polega ona na przekazaniu auta (lub innego przedmiotu) w darowiźnie wybranej osobie. Jeżeli to osoba z tzw. „zerowej” grupy podatkowej w ramach I grupy podatkowej, to nie zapłaci podatku dochodowego

Kto znajduje się w tej grupie? Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn to osoby bliskie:

• małżonek (mąż, żona),
• zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki),
• wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie),
• rodzeństwo (brat, siostra),
• ojczym,
• macocha,
• pasierb/pasierbica.

Nie należą zaś do „zerowej” grupy ale zaliczani są do I grupy podatkowej:

• teściowie (ojciec i matka małżonka),
• synowa (żona syna),
• zięć (mąż córki).

Biorąc pod uwagę projektowane zmiany należy przyjąć, że tylko do końca 2026 r. będzie obowiązywać „dzisiejsza” zasada, że jeżeli samochód zostanie nabyty (wykupiony z leasingu) do użytku prywatnego i podarowany bliskiej osobie z grupy „zerowej”, a ta sprzeda go po upływie 6 miesięcy, to nie będzie musiała zapłacić podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego PIT. Jeśli jednak sprzeda ona podarowany samochód wykupiony z leasingu przed upływem 6 miesięcy, wtedy podatek PIT będzie musiała już zapłacić! Ta ścieżka opiera się na art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.

Na wykup prywatny połączony z darowizną i późniejszą sprzedażą auta masz czas do końca 2026 r.

Niestety resort finansów uznał, że nie jest to „naturalny obrót gospodarczy”, tylko konstrukcja podatkowa pozbawiająca wpływów budżet państwa. W efekcie – wszystko na to wskazuje – od 2027 r. zaczną obowiązywać przepisy, które wprost celują w darowizny aut osobowych „po leasingu”. Kluczową zmianą będzie wprowadzenie 3 letniego okresu karencji zamiast obecnego, wynoszącego 6 miesięcy. Oznaczać ona będzie, że sprzedaż samochodu podarowanego przez podatnika, który wcześniej wykorzystywał ten pojazd w działalności gospodarczej w ramach leasingu operacyjnego, będzie wolna od PIT dopiero po 3 latach. Przy czym trzy lata liczy się od końca roku, w którym nastąpiło przekazanie auta członkowi rodziny w drodze darowizny.

Warto pamiętać, że w darowiźnie u obdarowanego nie występują koszty nabycia, więc podstawą opodatkowania jest cała cena sprzedaży. Jeśli więc ktoś sprzeda auto np. za 80 000 zł przed upływem owych trzech lat, podatek liczony będzie od 80 000 zł, a nie od ceny, za jaką darczyńca wykupił auto z leasingu. Cena wykupu często jest symboliczna np. 1% wartości samochodu.

Darowizna samochodu tylko po wykupie z leasingu!

Darowizna auta możliwa jest tylko po wykupie pojazdu z leasingu operacyjnego. Dlaczego? Powód jest prosty. Podczas leasingu właścicielem samochodu jest finansujący, czyli bank lub inna instytucja leasingowa. Przedsiębiorca jest korzystającym – w zamian za opłatę rat leasingu może używać leasingowany przedmiot. Nie jest jednak jego właścicielem w trakcie trwania umowy leasingu!

Ta sytuacja zmienia wraz z końcem umowy leasingowej. Po zapłaceniu ostatniej raty leasingu operacyjnego, korzystający (JDG) może zwrócić auto finansującemu lub je wykupić do majątku prywatnego lub firmowego.

W przypadku wykupu z leasingu operacyjnego: leasingodawca wystawia fakturę sprzedaży i w ten sposób przenosi własność przedmiotu umowy na dotychczasowego leasingobiorcę.

Warto pamiętać, że nie ma znaczenia czy faktura zostanie wystawiona na dane prywatne czy firmowe. Choć praktyka firm leasingowych jest taka, że wystawiają fakturę na dane firmy leasingobiorcy (JDG).

Tutaj trzeba podjąć decyzję – wykujemy do majątku prywatnego czy firmowego, bo przedsiębiorca może chcieć dalej amortyzować auto w firmie po wykupie z leasingu.

Jeżeli ostatecznie samochód nie zostanie ujęty w ewidencji środków trwałych/ewidencji wyposażenia to przechodzi do majątku prywatnego. Dlatego by myśleć o darowiźnie po leasingu nie należy ewidencjonować faktury wykupowej w księgach rachunkowych.

Darowizna sama w sobie nie jest traktowana jako przychód i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Darowizna nie jest bowiem odpłatnym zbyciem (np. sprzedażą) przedmiotu, dlatego nie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Sprawdź jak korzystnie wykupić auto z leasingu operacyjnego!

Darowizna po leasingu finansowym

W przypadku leasingu finansowego – zdecydowanie mniej popularnego niż operacyjny – przedmiot automatycznie przechodzi na własność korzystającego po spłacie ostatniej raty. Leasing ten różni się od operacyjnego tym, że „współwłaścicielem” pojazdu od początku jest leasingobiorca i on amortyzuje auto w trakcie trwania umowy leasingu finansowego.

Wraz z zapłaceniem ostatniej raty auto od razu przechodzi na własność firmy bo jest już na jej stanie. W leasingu finansowym, zmniejszanie kosztów uzyskania przychodu polega bowiem na amortyzacji. Oznacza to, że leasingobiorca stając się właścicielem, może dysponować przedmiotem, np. przekazując go w formie darowizny.

Należy pamiętać, że jeżeli przedmiot leasingu finansowego był wykorzystywany w działalności gospodarczej, a darowizna nastąpiła przed pełnym zamortyzowaniem, to niezamortyzowana część przestaje być kosztem uzyskania przychodu.

By przygotować się do darowizny trzeba wykreślić samochód z ewidencji firmowej i dopiero wtedy przekazać go w darowiźnie. Jest to jednak nieopłacalne rozwiązanie z uwagi na podatek VAT, o czym później.

Planując więc leasing auta warto rozważyć, którą formę finansowania wybrać – leasing operacyjny czy finansowy!

Wykup samochodu z leasingu i darowizna – kto może?

Samochód może wykupić z leasingu osoba, która była leasingobiorcą (korzystającym). Do zastosowania darowizny musi to być JDG lub spółka cywilna albo osoba prywatna w ramach leasingu konsumenckiego.

Umowa darowizny samochodu polega na bezpłatnym przekazaniu własności pojazdu innej osobie. Umowa nie musi być zawarta u notariusza, obowiązująca będzie spisana odręcznie.

Darowizna auta może zostać dokonana przez właściciela samochodu wykupionego z leasingu. Samochód może podarować dowolnej osobie, jednak największe korzyści podatkowe – jeżeli w zamyśle jest późniejsza sprzedaż auta – przyniesie darowizna dla bliskiej osoby (z zerowej grupy podatkowej). Taka osoba nie zapłaci podatku od darowizn, a później też nie zapłaci podatku PIT.

Darowizna samochodu firmowego a podatek PIT

Sprzedaż auta nabytego z leasingu (po upływie 6 miesięcy) nie była obciążona podatkiem dochodowym – tak było do końca 2021 roku. Po reformie Polskiego Ładu, sprzedaż samochodu bez podatku przez jego dotychczasowego leasingobiorcę możliwa jest dopiero po upływie 6 lat od wykupu z leasingu.

Sposobem na uniknięcie tego podatku jest darowizna auta wykupionego z leasingu firmowego. Operacja wygląda następująco:

1. opłacenie faktury wykupu przez leasingobiorcę prowadzącego JDG/sp. cywilną,
2. auto przechodzi na własność korzystającego jednak faktura wykupowa nie jest wprowadzana do firmy,
3. dotychczasowy leasingobiorca, a teraz właściciel przekazuje je np. małżonce w darowiźnie,
4. jeżeli darowizna dotyczy osoby z zerowej grupy podatkowej, to taka osoba nie płaci podatku od darowizn, o ile darowizna zostanie zgłoszona do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy,
5. obdarowany może sprzedać auto po 6 miesiącach (do końca 2026 r.) bez konieczności zapłaty podatku PIT.

Zasada 6 miesięcy w PIT

Sprzedaż rzeczy ruchomych (np. samochodów, urządzeń, sprzętu itp.) jest zwolniona z podatku dochodowego, jeśli sprzedaż następuje po upływie 6 miesięcy od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Jest to uregulowane w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Potwierdził to dyrektor KIS np. w interpretacji z 30 lipca 2024 r. (nr 0112-KDIL2-2.4011.351.2024.6.WS). Wyjaśnił, że w przypadku darowizny samochodu dla członka najbliższej rodziny – chodziło o żonę – podatek PIT nie ma zastosowania.

Należy pamiętać, że obdarowany z „zerowej” grupy podatkowej musi złożyć formularz SD-Z2 w urzędzie skarbowym, o ile suma darowizn od jednego darczyńcy przekroczyła 36 120 zł w ciągu ostatnich 5 lat i nie została przekazana aktem notarialnym.

Przepisy, które wprowadzi rok 2027 spowodują, że ta zasada pozostanie w mocy ale nie w odniesieniu do podarowanych pojazdów samochodowych o dmc do 3,5 t., które wcześniej służyły darczyńcy w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Warto zatem będzie wtedy rozważać leasingi na krótkie okresy – minimum 24 mies. – po których nastąpi wykup do majątku prywatnego i darowizna. Odczekanie 3 lat i sprzedaż auta przez obdarowanego może być wtedy nadal opłacalne. Krótkie okresy leasingu najczęściej łączą się z wysoką kwotą wykupu. Jeśli jednak z kalkulacji wynika, że za 3 lata uda się sprzedać auto np. za 80 000 zł, podczas gdy kwota wykupu będzie opiewała na 40 000 zł to chyba warto zastosować to rozwiązanie mimo, że tych 40 tys. zł nie zakwalifikuje się do kosztów uzyskania przychodu …ale to dopiero w 2027 r.!

Darowizna auta firmowego a VAT

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, przez odpłatną dostawę towarów rozumie się również nieodpłatne przekazanie towarów, jeżeli przysługiwało prawo do odliczenia VAT przy ich nabyciu lub wytworzeniu.

Darowizna samochodu firmowego nie zwalnia zatem z obowiązku rozliczenia i zapłaty VAT przez darczyńcę – jeżeli podatek ten został odliczony przy wykupie.

W przypadku leasingu finansowego, gdzie VAT został odliczony przy zakupie (w momencie opłacenia pierwszej raty leasingu), darowizna auta firmowego podlega opodatkowaniu VAT.

Wartość, od której należy naliczyć VAT, to cena nabycia pojazdu (lub jego wartość rynkowa w przypadku braku ceny nabycia) w momencie dokonania darowizny, o ile cena nabycia już nie oddaje aktualnej wartości.

W przypadku leasingu operacyjnego, również może powstać obowiązek naliczenia VAT, o ile przy nabyciu przedmiotu przysługiwało prawo do odliczenia VAT. To dlatego sposobem na uniknięcie podatku od towaru i usług jest wykupienie samochodu do majątku prywatnego, a nie firmowego! Faktura nabycia pojazdu (wykupowa) nie jest wtedy „wrzucana” w koszty więc i nie następuje odliczenie podatku VAT.

Jeśli pojazd był wykorzystywany wyłącznie na cele działalności zwolnionej z VAT, również nie powstaje obowiązek naliczenia VAT przy darowiźnie.

Wykup samochodu z leasingu na osobę prywatną i darowizna – na co uważać?

Jeśli zatem zastanawiasz się nad wykupem samochodu z leasingu, a potem przekazaniem go w darowiźnie to mniej na uwadze te aspekty:

• wykup do majątku prywatnego (a potem ew. darowizna) możliwy jest tylko w przypadku niektórych firm: jednoosobowej działalności gospodarczej oraz wspólników spółki cywilnej (takiego prawa nie mają spółki prawa handlowego, czyli płatnicy CIT),
• osoba obdarowana musi zgłosić ten fakt do urzędu skarbowego, jeżeli suma darowizn od jednej osoby przekracza 36 120 zł w ciągu ostatnich 5 lat i nie została zrobiona w formie aktu notarialnego,
• wykupu z leasingu należy dokonać do majątku prywatnego (bez wprowadzania faktury wykupowej do firmy), dzięki temu unikniesz podatku dochodowego oraz naliczenia VAT,
• zawsze trzeba pamiętać, że jeżeli wykupiony środek trwały trafi do majątku firmy i zaliczamy go do kosztów uzyskania przychodu to zrodzi to konsekwencje podatkowe przy próbie jego dalszej odsprzedaży,
• jeżeli planujemy wykupić auto do majątku prywatnego, to warto dobrze przemyśleć wysokość kwoty wykupu przed podpisaniem umowy leasingowej – nie będziemy wtedy żałowali, że niska cena rezydualna nie powiększyła nam kosztów uzyskania przychodów lub nie zasiliła wykazu naszych środków trwałych.

Leasing a darowizna samochodu po wykupie z leasingu – podsumowanie

Samochód po leasingu i darowizna osobie z „zerowej” grupy podatkowej to obecnie legalne i opłacalne rozwiązanie dla osób cierpliwych, które chcą sprzedać poleasingowe auto. W ten sposób można uniknąć podatku dochodowego (oraz podatku od darowizny, jeżeli obdarowany należy do bliskiej rodziny).

Warto zastanowić się już na etapie planowania leasingu, który leasing chcemy wziąć i jaka będzie jego wartość resztowa (wykupowa) by w maksymalny sposób wykorzystać przepisy podatkowe i sprzedać auto, które było przedmiotem leasingu bez konieczności opłacenia podatku PIT i VAT.

Najczęściej zadawane pytania w kwestii darowizny auta po wykupie z leasingu: